Een voorspoedig en een gelukkig nieuw (vrouwen)jaar!

Deze tekst schreef ik op vraag van Lien De Pau van het netwerk voor vrouwelijke ondernemers Zeker Van Haar Zaak, naar aanleiding van Vrouwendag. Het is het eerste van een reeks van vier artikels over vrouwen en ondernemerschap.

Ieper, 11 november 2015.

Plaats en datum zouden even goed een heel ander stukje kunnen doen vermoeden, maar dankzij Simone de Beauvoir – die zich voor de eerste Belgische Vrouwendag in 1972 enkel kon vrijmaken op 11 november – “vieren” we vandaag in België naast Wapenstilstand ook Nationale Vrouwendag. Traditiegetrouw zien we op deze dag her en der kritische columns opduiken, organiseert de vrouwenbeweging debatten, workshops en bevragingen en voelen politici zich genoodzaakt om hun zegje te doen over de Staat van de Vrouwenzaken op de beeldbuis.

Helaas is het met Nationale Vrouwendag een beetje zoals met Nieuwjaarsdag: aan de feestdis maken we goede voornemens bij de vleet maar tegen halverwege februari hangen de loopschoenen aan de haak en gaat de broeksriem alweer een gaatje verder open.

Zo vergaat het ook Vrouwendag: het is een dag vol enthousiasme en strijdvaardigheid, gevolgd door 364 dagen van business as usual. Aan dit tempo hebben we over honderd jaar nog geen gelijkheid tussen man en vrouw bereikt. En dat is meer dan een boutade, zo blijkt.

Want alle columns en cursiefjes ten spijt, hadden voorvechters van vrouwenrechten inderdaad weer bijzonder weinig reden tot juichen in 2015. Belgische vrouwen verdienen nog steeds gemiddeld 10% minder dan mannen, ze blijven sterk ondervertegenwoordigd in managementfuncties en één op drie vrouwen heeft momenteel een deeltijds arbeidscontract, terwijl dat bij mannen nog niet één op tien is. Slechts 30% van de vrouwen ervaart het evaluatiesysteem binnen hun onderneming als gender neutraal. Tegelijk gelooft slechts zeven (zeven!) procent van de Belgische mannen dat er effectief nog steeds een loonkloof is. En dan zwijgen we uiteraard nog over de economische status van miljoenen vrouwen in minder bevoorrechte werelddelen.

Moraal vs. Meerwaarde

Als alle principiële, morele en ethische argumenten pro gender gelijkheid (mensenrechten, grondwettelijk vastgelegde beginselen van gelijkheid en non-discriminatie – geen onbenulligheden in onze West-Europese rechtsstaat) die jaar na jaar aangehaald worden falen om indruk te maken, laat het ons dan eens over een andere boeg gooien en het hebben over iets waar men in onze huidige maatschappij misschien méér oren naar heeft: de economische (meer)waarde van gelijkheid tussen man en vrouw.

In een recent rapport1 onderneemt het McKinsey Global Institute (MGI) wellicht de meest ambitieuze poging ooit om te becijferen wat gender gelijkheid voor de globale economie zou kunnen betekenen. De cijfers zijn gewoonweg verpletterend. Een full option scenario, waarin vrouwen wereldwijd een identieke rol op de arbeidsmarkt toebedeeld krijgen als mannen, zou tegen 2025 $28 biljoen ($28.000.000.000.000) kunnen opleveren voor het globale jaarlijkse BBP, ofwel een toename met maar liefst 26%. Als u duizelt bij het zien van zoveel nullen: dat is evenveel als het BBP van de Verenigde Staten en China sàmen.

Eigenlijk hoeven deze cijfers niet eens te verbazen. Vrouwen maken de helft van de wereldbevolking uit. Als zij niet hun volle economische potentieel kunnen benutten, dan heeft dat vanzelfsprekend gigantische gevolgen voor de wereldeconomie. Vandaag zijn vrouwen – de helft van de actieve wereldbevolking – slechts verantwoordelijk voor 37% van het wereldwijde BBP. Anderzijds nemen vrouwen wel 75% van onbetaald werk voor hun rekening, wat dan weer niet meegeteld wordt als economische output. We investeren wereldwijd in toenemende mate in onderwijs voor meisjes en jonge vrouwen, maar de return on investment blijft ondermaats als hun carrière pad vervolgens bezaaid blijft met obstakels.

Om het met de woorden van de secretaris-generaal van de OESO, Angel Gurria, te zeggen: vrouwen zijn dé meest onderbenutte economische activa op de balans en het uitbouwen van de vrouwelijke beroepsbevolking is essentieel voor wereldwijde competitiviteit, groei en productiviteit. Wie kan het zich veroorloven om dit potentieel niét aan te boren?

Economische ontwikkeling vs. diepgewortelde attitudes

Als we inzoomen op West-Europa is het tegenwoordig nochtans (opnieuw?) bon ton om te opperen dat het heus niet zo slecht gesteld is met de economische situatie van vrouwen. Een niet nader te noemen politicus probeerde ondergetekende enkele weken geleden zonder te verpinken nog te overtuigen van het feit dat de emancipatiestrijd voorgoed een zaak van het verleden was (een ijdele poging, dat spreekt).

Ook het MGI stelt vast dat er een correlatie (geen oorzakelijk verband) is tussen BBP per capita en en alle aspecten van gender gelijkheid in een maatschappij. Vanuit dat perspectief hebben we dus, relatief gezien, niet te klagen in dit deel van de wereld. Maar het bereiken van gender gelijkheid door economische ontwikkeling is op zichzelf lang niet voldoende of doorslaggevend voor echte gender gelijkheid die gedragen wordt door de maatschappij.

Van het allergrootste belang voor het bereiken van échte (economische) gelijkheid van la deuxième sexe, zijn er fundamentele verschuivingen nodig in diepgewortelde attitudes en opinies. Attitudes van zowel mannen als vrouwen bepalen het niveau van gender gelijkheid dat als wenselijk beschouwd wordt in een maatschappij. Data van MGI en de OESO hebben een sterke link vastgesteld tussen attitudes die het potentieel van vrouwen belemmeren en het ontbreken van gender gelijkheid in een bepaalde regio. In regio’s waar men zich bijvoorbeeld sterk kan vinden in stellingen als “waar jobs schaars zijn, zouden mannen méér rechten moeten hebben op een job dan vrouwen” en “waar een moeder uit huis gaat werken, lijden haar kinderen” blijkt effectief dat het relatief slechter gesteld is met de (economische) gender gelijkheid.

Nieuwjaarsbrief

En precies daarom is het toch noodzakelijk om in onze pen te blijven kruipen, netwerken uit te bouwen, samen te komen, discussies, workshops en debatten te blijven organiseren en politici verder te mobiliseren voor het timmeren aan de weg naar gender gelijkheid. Een consequente en consistente sensibilisering rond het empoweren van vrouwen is hierbij een allereerste vereiste. En het voorleggen van onze jaarlijkse nieuwjaarsbrieven maakt daar nu eenmaal deel van uit. Laten we vooral de boodschap niet enkel vandaag verspreiden, maar er werk van maken elke dag van het komende, nieuwe (vrouwen)jaar.

Gelukkig nieuwjaar!

AM

1 McKinsey Global Institute, The Power of Parity: How Advancing Women’s Equality Can Add $12 Trillion to Global Growth, september 2015. De titel verwijst naar de economische meerwaarde van gender gelijkheid in het scenario waarin elk land het niveau van de beste leerling uit zijn regio evenaart op het vlak van gender gelijkheid.

3 gedachten over “Een voorspoedig en een gelukkig nieuw (vrouwen)jaar!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *